Animuza w kwietniu

Oscar® Nominated Shorts

Blind Vaysha, Theodore Ushev,

Przycisk_animator
Buy_ticket

Themerson, Stefan, Franciszka

Na festivalu animator w latach:

2013 2008

Stefan Themerson był pisarzem, Franciszka Themerson malarką. Stefan urodził się w Płocku w 1910; Franciszka w Warszawie w 1907. Stefan studiował architekturę i fizykę, Franciszka ukończyła malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Spotkali się w roku 1930, rok później pobrali, przez całe życie współpracowali ze sobą, a zaczęło się od filmów i książek dla dzieci.

Stefan Themerson pisze pierwszy artykuł na temat kina i radia w 1928. Mniej więcej w tym samym czasie kupuje stary drewniany aparat fotograficzny. W latach 1928-29 realizuje cykle eksperymentalnych fotogramów, układając przedmioty na papierze światłoczułym i oświetlając je żarówką elektryczną lub płomieniem świecy, czasem też poruszając źródłem światła. Równolegle pracuje nad fotokolażami.

Stefan and Franciszka zrealizowali w Warszawie pięć filmów. Byli czołowymi postaciami w środowisku awangardy filmowej i S.A.F.-u – Spółdzielni Autorów Filmowych, utworzonej w 1935. Założyli też pismo poświęcone tematyce filmowej – f.a. (1937). W drugim numerze pisma ukazał się artykuł Stefana Themersona ‘O potrzebie tworzenia widzeń” (opublikowany w wersji książkowej w Londynie w 1983)

Themersonowie sami wymyślali techniki filmowe w trakcie pracy, posługując się materiałami z zasady bezpretensjonalnymi. Głównym narzędziem był stół “trickowy” zaprojektowany przez Stefana. Zamiast na papierze fotograficznym, kładli przedmioty na szybie szklanej, przykrytej półprzezroczystym papierem. Stefan leżał na podłodze, patrzył przez obiektyw kamery i fotografował przedmioty, które ulegały transformacji na skutek przesuwającego się źródła światła. Nazywali je ‘fotogramami w ruchu’ i była to podstawowa technika, jaką posługiwali się w większości nakręconych przez siebie filmów, wyłącznie tę technikę zastosowali w „Aptece” (1930), „Drobiazgu Melodyjnym” (reklamówka firmy W.Golińskiej, 1933) i „Zwarciu” (film przestrzegający przed nieostrożnym obchodzeniem się z ogniem, 1935). W „Europie” (1931-32), wybitnej interpretacji futurystycznego poematu Anatola Sterna, przemieszali fragmenty akcji w czasie rzeczywistym z kalejdoskopowym kolażem fotogramów. Ostatni (i jedyny zachowany) film Themersonów zrealizowany w Polsce „Przygoda Człowieka Poczciwego” (1937) był względnie konwencjonalną dźwiękową opowiastką, wyłamującą się z tejże konwencji za sprawą alegorii, lirycznej satyry społecznej.
(Spośród filmów nakręconych w Polsce jedynie ten ostatni ocalał, pozostałe przepadły w czasie wojny)

W 1938 roku Themersonowie wyjechali do Paryża, a po inwazji Francji przenieśli się do Londynu (Franciszka w 1940, Stefan w 1942). Zrealizowali tam dwa kolejne filmy dla Polskiego Biura Filmowego w Londynie: ”Calling Mr Smith”/ Wzywamy Pana Smitha (1943) – wzruszający antywojenny film propagandowy, jedyna ich kolorowa realizacja filmowa i „The Eye and the Ear”/ Oko i ucho (1944/45), - eksperyment mający na celu wizualizację dźwięku; interpretacja 4 utworów Szymanowskiego.
.
W 1948 Themersonowie założyli Gaberbocchus Press, czołową awangardową oficynę wydawniczą w powojennej Anglii, którą prowadzili do roku 1979. W tym samym okresie każde z nich prowadziło wszechstronną i bogatą działalność artystyczną, Stefan w dziedzinie słowa, Franciszka obrazu.

Oboje zmarli w Londynie w 1988.




RETROSPEKTYWY MISTRZÓW / WOKÓŁ THEMERSONÓW / OKO I UCHO, CZYLI POLSKIE CZYSTE KINO / WPROWADZENIE: AGNIESZKA TABORSKA / 75'


RETROSPEKTYWY MISTRZÓW / WOKÓŁ THEMERSONÓW / TYŁEM DO PRZODU, CZYLI SURREALIZM W POLSKIM FILMIE KRÓTKIM / WPROWADZENIE: AGNIESZKA TABORSKA / 110'


WARSZTATY I WYKŁADY / WARSZTATY APTEKA ZE STOŁEM TRICKOWYM THEMERSONA / BRUCE CHECEFSKY / 120'